Dag van de Zorglandbouw – Globaal verslag

Gisteren, dinsdag 21 april 2009, vond in Apeldoorn de Dag van de Zorglandbouw plaats. De deelnemerslijst telde zo’n 570 mensen. Uit de zorg, uit de (zorg)landbouw, en een heleboel overige mensen die tegen de zorglandbouw sector aanschurken en in min of meerdere mate een bijdrage proberen te leveren aan individuele initiatieven of juist de ontwikkeling van de sector in bredere zin. Hieronder een verslag van enkele van de gebeurtenissen en gesprekken in Apeldoorn.

Zichtbaarheid aanbod

Na een openingswoord door Maarten Fischer (Taskforce Multifunctionele Landbouw) nemen we meteen een kijkje in de zorglandbouw praktijk doormiddel van een interview met een zorgboerin (Hetty), één van haar oud-deelnemers (Dyon) en zijn vader (Ed).

Vóór Dyon’s deelname aan de zorgboerderij hadden zijn ouders niet eerder van dit soort mogelijkheden gehoord. “Maar”, zegt vader Ed, “wat heb je ermee te doen, als je je eigen leven leidt”. Een interessante start van de dag en een thema dat terugkwam in diverse workshops: Hoe maak je zorgboerderijen beter zichtbaar in het zorgaanbod waaruit cliënten en hun vertegenwoordigers hun keuze kunnen maken? Ook de bekendheid onder de zorgbemiddelaars die mensen door kunnen verwijzen hoort daarbij.

Gezondheidszorg is nog vooral ziekenzorg

Spreker Bas Leerink (Lid Raad van Bestuur – Menzis en lid van de stuurgroep van de Taskforce) is goed op de hoogte van wat het publiek graag wil horen. Hij benadrukt de missie van non-profit zorgverzekeraar Menzis, namelijk om het welzijn van de klanten te bevorderen. “Gezondheidszorg in Nederland is op dit moment vooral ziekenzorg.” Menzis wil dat breder trekken. Er zorg voor dragen dat mensen (of specifiek gezegd ‘menzen’ – de klanten van Menzis) zich wel voelen dus. En dat is precies een van de uitgangspunten en een kernwaarde van zorglandbouw. Op de zorgboerderij wordt zichtbaar wat men wél kan doen en niet zozeer de nadruk gelegd op waar men niet (meer) toe instaat is.

Kwaliteit

Hoewel er verschillende keren wordt genoemd dat er “een kwaliteitssysteem voor zorglandbouw moet komen” bestaat een dergelijk systeem al enkele jaren. Mieke van Dragt, voorzitter van de nieuw opgerichte Stichting Verenigde Zorgboeren is een van de panelleden die aan het eind van de ochtend door de dagvoorzitter worden geïnterviewd. Zij geeft aan dat juist het bestaande kwaliteitssysteem, dat ontwikkeld werd door het Steunpunt Landbouw en Zorg, een belangrijke reden was voor de oprichting van de nieuwe Stichting. Zo’n systeem verloren laten gaan zou erg jammer zijn. De komende tijd zal gekeken worden of en hoe het bestaande systeem verbeterd kan worden. Welke kant dit precies op zal gaan is niet duidelijk. Dat je als zorgboer inzichtelijk moet maken wat de kwaliteit is van het werk dat je levert is voor iedereen helder. Of een HKZ systeem de manier is waarop zorgboeren dit kunnen doen is de vraag. Belangrijker is wellicht dat het systeem dat gebruikt wordt ook wordt erkend door verschillende partijen die bij de sector betrokken zijn. Maar, Mieke benadrukt ook: “Kwaliteit is een middel, geen doel. Dat wordt nog wel eens uit het oog verloren.” Applaus uit de zaal volgt.

Opleiding en achtergrond

Wanneer de panelleden zich even weten te ontworstelen aan de vragenlijst van de dagvoorzitter wordt er kort gediscussieerd over de opleiding en achtergrondkennis die een zorgboer nodig heeft om bepaalde doelgroepen (zoals autisten) op de boerderij te ontvangen. Wat kernpunten:

• Je moet de functie van zorgboer niet verwarren met die van hulpverlener. Deelnemers op de boerderij die behoefte hebben aan professionele ondersteuning moeten die kunnen krijgen van een deskundige. Dit kan een begeleider zijn die vanuit de zorginstelling meekomt naar de boerderij (voorbeeld Amarant, Noord-Brabant) of iemand die bereikbaar is in geval van nood (voorbeeld Arkin, Amsterdam).
• Een zorgboer moet enige kennis van zaken bezitten over de doelgroep aan wie hij/zij een plek biedt op de boerderij. Mensen komen niet voor niets naar de zorgboerderij. Zij hebben elk een eigen verhaal en eigen mogelijkheden en beperkingen. Hier moet je als boer mee om weten te gaan. Een beroepsopleiding of cursussen kunnen daarbij een basis leggen. Intervisie tussen mensen in de zorglandbouw sector onderling kan een grote bijdrage leveren aan de vakbekwaamheid op dit punt.

Samenwerking

“Betere samenwerking” is een oproep die de hele dag door klinkt. Zeker geen nieuw geluid. De sector lijkt flink in beweging. Groepen zorgboeren verdiepen zich in verbeterde onderlinge samenwerking om als groep kennis over wetgeving en financiering te vergaren en een gezamenlijk dienstenaanbod naar klant toe te presenteren. Zo blijven individuele zorgboeren flexibel in het leveren van kleinschalige zorg, maar zijn ze tegelijk een sterkere partner in gesprek met andere partijen, van zorginstelling tot overheid tot verzekeraar.

Aan de Dag van de Zorglandbouw zal het in elk geval niet liggen. Met een paar honderd aanwezigen bij elkaar zijn er mogelijkheden voor samenwerking te over.