Zorglandbouw: terugblik en blik vooruit

Afgelopen dinsdag vond de Dag van de Zorglandbouw plaats in Apeldoorn. De Taskforce Multifunctionele Landbouw was vanaf de start nauw bij dit initiatief betrokken. Bij deze een terugblik en een blik vooruit. Door Maarten Fischer.

Aandacht voor landbouw en zorg

De opkomst was ongekend hoog. Hoewel we daar als organisatoren wel op hadden gehoopt was dit toch een bevestiging dat het initiatief werd gewaardeerd. Voor boeren blijkt het vaak lastig te zijn om de boel de boel te laten. Een dag als deze moet echt de moeite waard zijn voor ze, willen ze er een hele dag hun erf voor in de steek laten. De hoge opkomst juist onder deze doelgroep geeft aan dat we in onze opzet geslaagd zijn. Veel koppels bezochten samen de dag en creëerden hierdoor ruimte om onderling op hun werk te reflecteren. Ook dat is iets dat we erg belangrijk vinden.

Hoewel je als organisatoren altijd punten voor verbetering ziet was de dag wat mij betreft erg succesvol. De deelnemers leken veel gebruik te maken van de vele mogelijkheden om nieuwe mensen te ontmoeten en kennis en ervaringen met elkaar uit te wisselen. Daarmee is alvast één van de doelen bereikt: verbindingen leggen tussen mensen en organisaties, ruimte te bieden voor zinnig contact tussen al die partijen.

Het programma vermeldde een aantal grote namen en behandelde grote punten. Hiermee konden we een breed publiek trekken, maar het creëert ook meteen een stukje zelfvertrouwen binnen de sector.

Verder werd buiten de conferentie om door diverse media aandacht besteed aan het onderwerp landbouw en zorg. ‘s Ochtends via een Radio 1 uitzending en ‘s avonds nog eens via het RTL nieuws. Ook die aandacht onder een breder publiek stemt tevreden.

Veranderende wetgeving en financiering

Veel interesse was er met name voor de workshops die aandacht besteedden aan vraagstukken rondom kwaliteit en rondom de vernieuwde wetgeving en financiering. De twee workshops (van de twintig) die zich op dit laatste onderwerp richtten, hadden samen zelfs 250 deelnemers – de helft van alle bezoekers van de dag.

De aanwezigheid van diverse mensen vanuit de overheid, zowel vanuit het ministerie van VWS als van LNV, was een mooie gelegenheid om een vuist te maken. De veranderingen in de wetgeving hebben gevolg voor zorgboeren. Dit is goed duidelijk geworden. Zo’n volle zaal geeft de zaak nog eens extra gewicht. Een helder signaal aan de Kamerleden.

In feite is het draagvlak voor landbouw en zorg binnen de rijksoverheid vrij dun. Er zijn in totaal maar een paar mensen binnen de beide ministeries die zich bezighouden met landbouw en zorg, en ook zij hebben nog vele andere dossiers in hun portefeuille die hun aandacht vragen. Hopelijk heeft deze dag ook geleid tot een verbeterde intersectorale samenwerking. Als Taskforce zullen we ook zeker de vinger aan de pols houden.

Landbouw als zorgverlener

De landbouw als zorgverlener heeft onder meer als voordeel dat zij erg flexibel is, zeker in vergelijking tot de reguliere zorginstellingen. De zorgboerderij kan plaats bieden aan verschillende doelgroepen, van verschillende financieringsbronnen. De capaciteit kan vrij snel worden aangepast aan de behoefte vanuit de zorg of de wensen vanuit de zorgboer.

Maar er is nog wel veel werk aan de winkel. Zorgboerderijen maken al wel deel uit van de zorg, maar staan nog niet goed op de radar van bijvoorbeeld cliëntenorganisaties en zorgverzekeraars. Bart Jan Krouwel (o.a. mede-oprichter Triodosbank en oud directeur MVO van de Rabobank) is bezig met het opzetten van een adviesorgaan dat de sector kan helpen zich beter op de kaart te zetten in termen van zorgverlening.

Potentieel

Er is ontzettend veel potentieel voor samenwerking tussen allerlei partijen rondom landbouw en zorg, onder andere rondom nieuwe product-markt combinaties (zoals 24-uurs zorg voor dementerenden). Dat soort mogelijkheden werden afgelopen dinsdag nog eens extra zichtbaar. Maar die nieuwe verbindingen moeten nu ook ergens structureel beslag krijgen. Kansen en verantwoordelijkheden om dit voor elkaar te krijgen liggen voor een groot deel bij de partijen binnen die sectoren zelf. Ik hoop dat de Stichting Verenigde Zorgboeren hier een coördinerende rol in zal spelen. Maar ik wil ook nogmaals mijn respect uiten richting de initiatieven die er al gaande zijn in de regio’s, richting de mensen die zich actief inzetten voor de verdere ontwikkeling van de landbouw en zorg. Ik hoop dat die mensen elkaar op deze dag ook hebben kunnen inspireren. Tegen die mensen zou ik ook willen zeggen: Ga niet wachten op volgende stappen van de overheid, maar ga door met die initiatieven. Dat is wat de sector nodig heeft.

(foto door Marieke Koot)

Dag van de Zorglandbouw – ’t Paradijs

Gisteren, dinsdag 21 april 2009, vond in Apeldoorn de Dag van de Zorglandbouw plaats. Op dit en andere weblogs verschillende impressies.

IJsbrand Snoeij van zorgboerderij ’t Paradijs in Barneveld houdt een mooie visuele presentatie over het werk en achterliggende inspiratiebronnen voor het werk dat hij, zijn partner en vele anderen doen op de zorgboerderij. Hij legt veel nadruk op het betrekken van de lokale gemeenschap bij het werk. Door het aantrekken van vrijwilligers, door het openstaan voor bezoekers aan de boerderij en mensen in de boerderijwinkel, en bijvoorbeeld ook door met de cliënten het contact te zoeken naar buiten toe.

Een mooie anekdote over een groep autistische kinderen die een Barneveldse kerkdienst bezoekt illustreert dit verhaal. Wanneer de collectezak door de rijen wordt doorgegeven en bij de jonge kerkgasten uit komt, wordt er door één van de kinderen luidkeels voorgesteld dat zij deze buit wel onderling kunnen verdelen. En even later, wanneer de predikant in het gebed praat over eenzamen in de samenleving, die soms niet eens meer doorhebben welke dag van de week het eigenlijk is, weet één van de kinderen hem te helpen en roept “zondag, natuurlijk!”. Al met al een ietwat ander Paradijs dan doorgaans in de kerkdienst ter sprake komt. Maar wat autisme is, daar hebben de kerkleden nu wel een iets beter idee van. (Ook nadat verschillende van hen, inclusief de dominee, naderhand de boerderij een bezoek brachten.)

Dag van de Zorglandbouw – Een waar afkortingenfestijn

Gisteren, dinsdag 21 april 2009, vond in Apeldoorn de Dag van de Zorglandbouw plaats. Op dit en andere weblogs verschillende impressies.

Mensen vanuit landbouw die zich voor het eerst op het vlak van de zorg begeven doen er goed aan een zakwoordenboekje zorg-jargon bij zich te houden. AWBZ, WMO, PGB, ZZP, in gesprekken over zorglandbouw vliegen de afkortingen je al snel om de oren. Zo ook tijdens vrijwel alle sessies gisteren, zowel plenair als parallel. Weten waar de afkortingen voor staan is dan slechts een beginnetje. Weten wat de meest recente ontwikkelingen zijn in de wet en regelgeving en hoe deze van invloed zijn op de zorg die kan worden gegeven aan mensen op een zorgboerderij, dat is een tweede. En daar heeft menig zorgboer dan ook een grote kluif aan. Zeker omdat het up-to-date houden van deze kennis gedaan moet worden naast het dagelijkse runnen van de zorgboerderij. Samenwerken om die kennis op peil te houden is dan ook het advies vanuit verschillende hoeken.

Enkele uitspraken en adviezen van verschillende sprekers:

  • Het kabinet wil onbeheerste groei van de persoonsgebonden budgetten (PGB) indammen en beheersbaar maken – maar de PGB blijft! (Bas Leerink – Menzis)
  • Het is een misverstand dat er bezuinigd wordt op de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). Het totale budget voor de AWBZ is zelfs in omzet gestegen. (Iris van Bennekom – VWS)
  • Recente ontwikkelingen rondom Zorgzwaartebekostiging en de bijbehorende Zorgzwaarte pakketten (ZZP) zijn doorgevoerd om cliënten meer vrijheid te geven om bij verschillende aanbieders zorg te halen. Dit kan er wel toe leiden dat grotere zorginstellingen eisen gaat stellen aan de afname van hun producten, om zo te voorkomen dat hun klanten gaan shoppen. (Iris van Bennekom – VWS)
  • Gemeentelijke budgetverstrekking via de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) is een dienst, geen verplichting. Een gemeente kan dus aangeven dat er geen budget is voor een initiatief waarvoor een zorgboer financiële steun vraagt. Dat neemt niet weg dat de WMO wel een wet is die gemeenten verplicht zich ervoor in te zetten alle mensen kunnen meedoen in de maatschappij. (Alweer: Iris van Bennekom – VWS)
  • Naast WMO gelden hebben gemeenten de beschikking over participatiebudgetten. Maak hiervan gebruik! Dit kan wanneer de geleverde zorg op de zorgboerderij ook onder het kopje re-integratie en arbeidsparticipatie zou kunnen vallen, ook bijvoorbeeld bij jonge schoolverlaters. (Jan de Vries – Tweede Kamerlid CDA.)
  • MEE is de aangewezen organisatie om mensen met een beperking verder te helpen met hun vragen rondom WMO, AWBZ en ZZPs, en om te helpen bij problemen met gemeenten en ziektekostenverzekeraars. (En nog een keertje: Iris van Bennekom – VWS)

Helder? Of werd er om de zaken heengepraat? Waar moeten kamerleden, verzekeraar en ministeries volgens u zeker nog opvolging aan geven? Klik op de titel van dit bericht en laat een reactie achter onderaan de pagina.

Dag van de Zorglandbouw – Deelnemers aan het woord (Deel 3)

Morgen (dinsdag 21 april 2009) vindt in Apeldoorn de Dag van de Zorglandbouw plaats. De dag biedt een goede gelegenheid om veel verschillende soorten partijen kennis te laten maken met elkaars “kennis van het platteland”. GUUS toont zich gastvrij en bundelt de kennisstromen via www.guus.net. Via dit en andere weblogs zal in het kader van deze dag speciale aandacht gegeven worden aan de zorglandbouw sector en wie zich daarin bewegen. Voorafgaand aan de bijeenkomst zal dit vooral zijn in de vorm van bijdragen van deelnemers aan de dag, als bezoeker, (workshop)organisator, of beide. Wat zijn de verwachtingen van de Dag? Welke sessies wil men absoluut bezoeken en waarom? Maar ook: wat is volgens hen de toekomst van de sector?
 

Deel 3

In dit bericht aan het woord: Heleen van Wingerden, Marjolein Elings en Aïde Roest. Zie ook eerdere berichten:
> Deel 2 met Pieter Seuneke en Marie-José Enders;
Deel 1 met Joop Wantenaar, IJsbrand Snoeij en Jaap Hoek Spaans.
 

Heleen van Wingerden – Wellantcollege

Zorg & LeefomgevingHeleen van Wingerden werkt bij het Wellantcollege in Dordrecht en is als docente betrokken bij de opleiding Vakfunctionaris Zorg & Leefomgeving niveau 3 en 4. Het college komt met een hele groep naar de Dag van de Zorglandbouw. 

Aanstaande dinsdag zijn wij zeker van de partij. We bezoeken de dag met een groep van 13 studenten en 3 docenten vanuit het Wellantcollege. De studenten zijn zowel jongeren als volwassenen die een opleiding volgen tot beheerder of begeleider op een zorgbedrijf in de groene sector. Sommigen van hen hebben al een uitgebreide vooropleiding (bijvoorbeeld in de veehouderij) of een eigen bedrijf en jarenlange werkervaring. Anderen staan net aan het begin van hun carrière. Wat ze gemeenschappelijk hebben is hun enthousiasme en bevlogenheid voor dit vak. Ze zijn erg gemotiveerd om van en met elkaar te leren en doen dit op hoog niveau. Een mooie dynamiek ontstaat er zo.
 
Naast de groep van ons college komen er ook mensen van andere AOC’s, zo’n 35 in totaal. Samen maken we deel uit van het Netwerk Zorg- en Leefomgeving, waarbinnen we werken aan curriculum ontwikkeling rondom zorglandbouw. Hoewel we een netwerk van AOC’s zijn en dus vanuit de agrarische hoek komen, bekijken we zorglandbouw in bredere zin. We hebben daarbij ook veel oog voor de zorgkant, onder andere de dagbesteding van kinderen. Hoewel de term kind niet in het Kwalificatiedossier voorkomt, zie je in de praktijk dat veel zorglandbouw bedrijven juist ook veel met die doelgroep te maken hebben. Wij willen daar met het curriculum op inspringen. Specifiek bij het Wellantcollege zijn we bezig met samenwerking met een ROC, zodat studenten zo ook de kwalificatie Medewerker Maatschappelijke Zorg (vroeger Activiteiten Begeleider) kunnen halen.
 
Het Wellantcollege betaalt een groot deel van de kosten voor deelname. Voor ons is het als het ware één groot gastcollege, waar veel experts samen komen. Een hele mooie gelegenheid dus. We hebben als groep afgesproken om goed te verspreiden over de verschillende workshops en op die manier zoveel mogelijk mee te pikken.  Zelf wil ik met name meer te weten komen over de financieringskant van zorglandbouw, om dat ook weer aan de studenten te kunnen meegeven. Hopelijk bieden de verschillende partijen die workshops organiseren ook materiaal aan, dat we samen kunnen voegen in een map om later opnieuw te kunnen gebruiken bij de opleiding. Als dit niet het geval is hopen we de aantekeningen te kunnen bundelen en zo een heel eind te komen.”

Maak kennis met Heleen bij de stand die het scholennetwerk heeft onder de vlag van initiator KPG Groep. Daar worden onder andere flyers uitgedeeld met een landkaart waarop aangegeven staat welke AOC’s de relevante opleidingen aanbieden.
   

Marjolein Elings – Wageningen Universiteit en Researchcentrum

Farming for HealthMarjolein Elings werkt als onderzoeker landbouw, zorg en gezondheid bij Plant Research International van de Wageningen UR. Ze is één van de oprichters van de Community of Practice Farming for Health en heeft al vele publicaties rondom zorglandbouw op haar naam. Hieronder haar verwachtingen, onder andere wat betreft de workshop die ze geeft samen met Wilfried Minne over het therapeutisch klimaat op zorgboerderijen (workshop M):

De Dag van de Zorglandbouw is denk ik belangrijk als platform zodat mensen elkaar kunnen ontmoeten en kennis die bij verschillende partijen beschikbaar is uit te dragen aan het werkveld zodat iedereen er gebruik van kan maken.

Wat ik kom halen is eigenlijk heel simpel; ik vind het leuk om weer van allerlei mensen te ontmoeten in het werkveld die ik al een tijdje niet heb gesproken. Door de waan van de dag heb je niet altijd de gelegenheid elkaar te bellen of te zien en dit is een goede gelegenheid!

Ik hoop zelf samen met Wilfried Minne, de deelnemers iets te kunnen vertellen over ervaringen van deelnemers op de Hoge Born en andere zorgboerderijen. Wilfried zal als ervaren psychiater in dit werkveld iets vertellen over zijn ervaringen als hulpverlener. Ik zal zijn verhaal aanvullen met de ervaringen van deelnemers. Welke betekenis en effecten heeft het werken op een zorgboerderij/therapeutische leef-werkgemeenschap op de deelnemers? Ik ben daarbij met name benieuwd of de workshopdeelnemers zich in dit verhaal herkennen. Zien zij hetzelfde gebeuren bij deelnemers? Daarnaast willen wij graag met de workshop deelnemers in discussie gaan. Tijdens de voorbereidingen raakten Wilfried en ik al helemaal in discussie hoe bijvoorbeeld de zorg op een zorgboerderij georganiseerd zou moeten zijn. Hierover hadden Wilfried en ik een duidelijk andere mening en wij zijn benieuwd hoe de mensen uit de zaal daarover denken. Daarnaast worstelen wij met onderzoek hoe je het beste de ontwikkeling van deelnemers op zorgboerderijen kunnen vastleggen. Moeten we aansluiten bij gestandaardiseerde methodieken uit de gezondheidszorg of moeten we het onderzoek aan laten sluiten bij de eigenheid en diversiteit van zorgboerderijen? Ik hoop dat we hierover een levendige discussie kunnen voeren in onze workshop.

Neemt u geen deel aan de workshop van Marjolein en Wilfried, maar wilt u wel reageren, laat dan een bericht achter op dit weblog of op het forum http://platteland.ning.com.

 
Aïde Roest – Landbouw Economisch Instituut

zorglandbouw1300Ook Aïde Roest van het Landbouw Economisch Instituut (LEI) van Wageningen UR steekt even haar hoofd om de digitale hoek van dit weblog. Aïde werkte eerder bij het Steunpunt Landbouw en Zorg en is sinds een aantal jaren actief lid van de Community of Practice Farming for Health. Vanuit haar onderzoeksfunctie bij het LEI is ze de afgelopen maanden hard bezig geweest met verschillende onderzoeken, onder andere in opdracht van de Taskforce Multifunctionele Landbouw (initiator van de Dag van de Zorglandbouw). Voorbeelden zijn een onderzoek om het maatschappelijk rendement van zorgboerderijen te kunnen aantonen (SROI – Social Return on Investment), en een onderzoek voor een 0-meting van de omzetschatting van verbrede landbouw.  Aïde’s verwachtingen voor morgen in het kort:

Het leren kennen van nieuwe mensen in de sector en horen wat er speelt onder de zorgboeren.

De resultaten van de hierboven genoemde 0-meting (“Kijk op multifunctionele landbouw – Omzet en impact”) worden volgende week gedrukt. Morgen zijn al wel een brochure en wat achtergronddocumenten aanwezig.

 
Kennis maken, kennis delen

Verschillende bezoekers aan de Dag van de Zorglandbouw stellen zich voor en/of delen hun ideeën en ervaringen in het zorglandbouw-werk. Reacties zijn van harte welkom. Ook verder discussieren na afloop van de bijeenkomst kan. Hier – onder “Leave a Reply” – , op uw eigen weblog, of op het forum Platteland 2.0 (http://platteland.ning.com).